Wydział Biologii, Ochrony Przyrody i Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Rzeszowskiego zyskuje wsparcie finansowe w wysokości 980 148 zł. Środki te pochodzą z konkursu OPUS 30 Narodowego Centrum Nauki i zostaną przeznaczone na projekt badawczy zatytułowany „Molekularne podstawy starzenia komórek drożdży zależne od V-ATPazy: integracja funkcji wakuoli i ściany komórkowej.” Kierownikiem projektu jest dr hab. Mateusz Mołoń, prof. UR, który jest również dziekanem wydziału.
Projekt koncentruje się na badaniu mechanizmów starzenia w komórkach drożdży piekarskich (Saccharomyces cerevisiae). Te jednokomórkowe organizmy mają wiele cech wspólnych z komórkami ludzkimi, co czyni je idealnym modelem do obserwacji procesów starzenia na poziomie komórkowym. Celem badań jest zrozumienie, jak zmiany w funkcjonowaniu komórek wpływają na ich żywotność, a także identyfikacja mechanizmów, które mogą być przyczyną chorób związanych z wiekiem, takich jak neurodegeneracje i nowotwory.
Badania dotyczyć będą wakuoli, struktury w komórkach drożdży odpowiedzialnej za recykling związków. Wakuola, podobnie jak lizosomy w komórkach ludzkich, musi być odpowiednio zakwaszona, aby skutecznie rozkładać białka i inne cząsteczki. Badacze zdobędą wiedzę na temat roli V-ATPazy, która transportuje protony do wakuoli i zapewnia jej kwaśne pH. To „komórkowe tłoczenie” jest kluczowe dla utrzymania funkcji komórkowych.
Poprzednie badania wykazały, że w miarę starzenia się drożdży wakuola "obojętnieje", co negatywnie wpływa na działanie mitochondriów – niewielkich elektrowni komórkowych. Następują zmiany w ścianie komórkowej drożdży, która staje się grubsza i mniej elastyczna z wiekiem. Projekt ma na celu zbadanie, w jaki sposób dysfunkcja V-ATPazy i zmiany w zakwaszeniu wakuoli mogą wpływać na te procesy.
Znaczenie tego projektu wykracza poza badania nad drożdżami. Mechanizmy związane z funkcjonowaniem V-ATPazy są istotne w kontekście chorób neurodegeneracyjnych oraz nowotworów. Wiele leków przeciwgrzybiczych działa na bazie tych samych struktur, co może prowadzić do rozwoju bardziej selektywnych terapii. Zrozumienie awarii jednego z kluczowych elementów komórki i jej konsekwencji może przyczynić się do opracowania nowych strategii leczenia.
Realizacja projektu stanowi krok w stronę lepszego zrozumienia biologii starzenia, a także potencjalnych nowych rozwiązań w walce z chorobami wieku podeszłego.
